II.1.2. Reynaerts zorg voor vrouw en kinderen

Als Reynaert dan zoveel angst heeft voor de dieren aan het hof, had hij meteen, of in ieder geval nadat hem duidelijk geworden moet zijn, dat het Nobel en de andere dieren echt ernst is (na de eerste of tweede indaging dus) kunnen vluchten. Reynaert doet dit niet235. Wel vlucht hij in de hss. A en F later met Hermeline en de kinderen naar de "woestine", maar dan heeft hij zijn proces al achter de rug en is hij door het oog van de naald gekropen en vrijgesproken. Waarom echter het risico genomen en niet meteen gevlucht236? In ieder geval zegt Reynaert in de hss. A1399-1404 en F1387-1392 tegen Grimbeert als ze zich op weg begeven:

     Nochtan dinct mi beter wesen

     Ghenese of ic mach ghenesen

     Dat ic met hu te houe vare

     Dan het al verloren ware

     Casteel kindre ende wijf

     Ende daer toe mijns selues lijf (A1399-1401)

In B1436-1442 wordt dit geparafraseerd met:

     Nochtant is beter dat ic dair mitter eren

     Te houe myt v trecke neue

     Ende reden voor my seluen geue

     Dan dat ic wijff ende kijnder liet

     Jn anxt. in sorgen. ende in verdriet

     Dat al verloren soude wesen

     Jc genese so ics mach genesen,

waaruit begrepen zou kunnen worden, dat Reynaert inderdaad al eerder met de gedachte gespeeld heeft te vluchten. Op dit moment is hij echter van mening, dat het beter is met Grimbeert naar het hof te gaan dan te vluchten. En het is mogelijk de gezinssituatie, die Reynaert hiertoe doet besluiten237. Er zijn namelijk tekenen in hs. B - en wel uitsluitend in B -, die erop zouden kunnen wijzen, dat Reynaert zojuist (voor de tweede keer) vader geworden is! Dat zou dan betekenen, dat Hermeline onmogelijk mee zou kunnen vluchten238, wat voor Reynaert een reden kan zijn geweest uiteindelijk het risico van een veroordeling maar te nemen239.

   Als Grimbeert Reynaert komt indagen, staat er namelijk:

     Doe ghinc grymbart te maperthuus

     Ende vant reynaert in sijn huus

     Ende sijn wijff ermelijn

     Die sat al bi hair wiegelijn

     En lach in die doncker hagedochte (B1377-1381)

(in A1362 en F1350 is slechts sprake van het liggen bij haar "welpekijnen"240, wat heel goed een verlezing kan zijn van “wiegelijn”)

   De reden dat Reynaert nu wel meegaat met Grimbeert wordt ook in de tekst bij de zorg om vrouw en kinderen gelegd. Grimbeert brengt de dreiging dat zij het leven zullen laten als Reynaert niet aan het hof verschijnt over in A1381-1382, F1369-1370 en B1399-1400, waarop Reynaert dit inderdaad in A1399-1404, F1387-1392 en B1436-1441 als reden aanvoert. En als Reynaert met Grimbeert vertrekt, zegt hij tegen Hermeline:

     Ic beueel v die kijnde mijn

     Dat gise wel bewaret nv241

     Ende bouen al so beueel ic v

     Mynen ioncsten soen reynaerdijn

     Hem staen so wel sijn granekijn

     Om synen eynde ouer al (B1450-1455).

Hieruit kan zeker opgemaakt worden, dat Reynaert zich vooral zorgen maakt om zijn jongste zoon, van wie hij verder zegt:

     Jc hoop hi my wel sclachten sal (B1456, A1414 en F1402).

Het is blijkbaar nog niet duidelijk hoe deze zoon zich ontwikkelen zal! Van de ander is dat al wel bekend: Rollel (A1415), Roseel (F1403) of Roosteel (B1457)242 is "een schoon dieff" (B1457, A1415, F1403). Dat hier sprake is van een familietrek behoeft wel nauwelijks enig betoog243.

   Ook later, in het vervolg van hs. B wordt de gezinssituatie als motivering gegeven dat Reynaert toch niet naar Rome gegaan is, maar Mertijn in zijn plaats heeft laten gaan (B4540-4544). Reynaert zegt namelijk, nadat hij geschetst heeft hoe de verhouding met Ysegrim is, tegen deze Mertijn:

     Siet oom dus bin ic teynden mijn raet

     Jc moet te romen om een absoluci

     Ende so naect grote persecuci

     Mynen wiue ende mynen kijnderen

     Want dese quadien die my dus hijnderen

     Selten altemael onteren (B4524-4529).

Hermeline's zwakte wordt later, in B3089 als Reynaert samen met Cuwaert het hol betreedt, nog benadrukt doordat daar gezegd wordt:

     Dair vonden sy leggen op die eerd

     Vrou ermelijn by haren iongen,

terwijl ze haar in A3093 en F3059 slechts bij "haren cleenen welpkinen" vinden, maar er geen sprake is van liggen op de grond244 (E3059 heeft hier foutief "wolpinen"), terwijl dat zelfs in B3868-3869 nog herhaald wordt:

     Dair hebben si armelijn vernomen

     Ende lach bi haren iongen,

waarna Reynaert vol trots vertelt over zijn kinderen: hoe de een voor de ander een "kuken" vangt (B3885) en hoe ze nog moeten leren zich te hoeden voor strikken, jagers en honden (B3889-3891), en voor konijnen, want de klacht van Lampreel in het vervolg van versie B komt voort uit een wraakactie van Reynaerts oudste zoon Reynaerdijn nadat Lampreel zijn onschuldige kleine broertje te pakken had genomen, waarna Reynaert zelf ertussen gesprongen was (B4436-4484).

   Reynaert kan derhalve in A2597, B2610 en E2560 rustig Nobel voorstellen Hermeline met zich mee te nemen naar Kriekeputte:

     Ghi sult daer gaen ende mijn vrauwe.

Zij zal voorlopig toch niet in staat zijn naar Kriekeputte te gaan, dus zal het nog even duren voor Nobel er achter komt dat er helemaal geen schat is en dat Reynaerts hele pleidooi van leugens aan elkaar hangt.

   Alleen F2561 heeft:

     Ghi sult dar gaen gi ende v vrouwe.

Maar F heeft verder wel erg veel kopiistenfouten en het lijkt erop dat we deze regel eveneens aan iets dergelijks te wijten hebben245.